Jak dobrać okna dachowe do rodzaju domu? Nowoczesna stodoła, dom parterowy i dom z poddaszem

W aktualnej ofercie FAKRO znajdują się między innymi okna obrotowe, uchylno-obrotowe, o podwyższonej osi obrotu, z naświetlem dolnym, balkonowe, tarasowe, kolankowe oraz nieotwierane okna do zespoleń pionowych. Każda z tych kategorii odpowiada na inną sytuację projektową.

Nowoczesna stodoła ma zazwyczaj prostą bryłę i dwuspadowy dach bez rozbudowanych lukarn. W wielu projektach salon lub część dzienna jest otwarta aż do połaci albo kalenicy. Taka przestrzeń daje duże możliwości doświetlenia, ale wymaga zaplanowania okien jako elementu całej kompozycji dachu i wnętrza.

Zespolenia okien w wysokiej połaci

W wysokim salonie pojedyncze okno może tworzyć jasną strefę tylko w niewielkiej części wnętrza. Zamiast jednego przeszklenia warto rozważyć zestawienie kilku okien obok siebie albo jedno nad drugim. Pozwala to doprowadzić światło do większej części pomieszczenia i zachować proporcje odpowiednie dla wysokiej ściany ze skosami.

Okna z naświetlem dolnym składają się z części otwieranej i stałego przeszklenia poniżej. Nieotwierane okna do zespoleń montuje się natomiast pod oknem dachowym jako część większego układu. Obie kategorie pozwalają wydłużyć przeszklenie w dół bez konieczności stosowania mechanizmu otwierania w każdej jego części.

Okna montowane wysoko

Jeżeli część okien znajduje się blisko kalenicy, ręczne otwieranie może być niewygodne albo niemożliwe. Już na etapie projektu warto więc rozdzielić okna na:

• dostępne z poziomu podłogi,
• położone wysoko i przeznaczone głównie do doświetlenia,
• położone wysoko, ale wykorzystywane również do wietrzenia.

W drugim przypadku można zastosować przeszklenia nieotwierane. Jeśli okno ma również umożliwiać wietrzenie, należy zaplanować sterowanie elektryczne oraz sposób obsługi osłon. Instalację najlepiej uwzględnić przed wykonaniem wykończenia połaci.

Okno balkonowe w reprezentacyjnej części domu

W nowoczesnej stodole z użytkowym poddaszem można również rozważyć okno balkonowe. Po otwarciu jego skrzydła tworzą balkon w połaci dachu, dlatego rozwiązanie daje większe otwarcie wnętrza na ogród lub krajobraz niż standardowe okno dachowe. Wymaga jednak odpowiedniego miejsca, konstrukcji dachu i zaplanowania już na etapie projektu.

Dom parterowy nie zawsze oznacza, że klasyczne okna dachowe będą doświetlały pomieszczenia mieszkalne. Decydujące znaczenie ma konstrukcja przestrzeni między parterem a dachem.

Dom parterowy z wnętrzem otwartym do połaci

Jeżeli w salonie, kuchni lub sypialni nie ma poziomego stropu, okna dachowe mogą bezpośrednio doświetlać pomieszczenie. Przy niewielkiej wysokości montażu podstawowym rozwiązaniem mogą być okna obrotowe. Jeśli przeszklenie ma być dłuższe albo użytkownikowi zależy na większej przestrzeni przy otwartym skrzydle, można rozważyć okna o podwyższonej osi obrotu. W tej konstrukcji oś znajduje się powyżej połowy wysokości okna.

W szerokim salonie lepiej rozważyć dwa lub więcej okien rozmieszczonych w różnych częściach połaci niż jedno przeszklenie skupione nad pojedynczą strefą. Nie chodzi wyłącznie o łączną powierzchnię szyb, ale też o to, do których części wnętrza dociera światło.

Dom parterowy ze stropem i nieużytkowym strychem

Jeżeli nad parterem znajduje się zamknięty strych, okno zamontowane w dachu doświetli strych, a nie salon, korytarz czy łazienkę poniżej. W takiej sytuacji należy najpierw ustalić, jaki jest cel inwestycji.

Możliwe kierunki to:

• okna dachowe do doświetlenia i przewietrzania strychu,
• wcześniejsze przygotowanie okien z myślą o przyszłej adaptacji poddasza,
• świetliki rurowe, jeśli światło ma zostać doprowadzone do pomieszczeń na parterze.

Świetliki rurowe prowadzą światło od połaci do wnętrza za pomocą rury światłonośnej. W ofercie FAKRO znajdują się rozwiązania przeznaczone zarówno do dachów skośnych, jak i płaskich, stosowane między innymi w korytarzach, garderobach i łazienkach bez dostępu do klasycznego okna.

Jeżeli strych ma w przyszłości zostać przekształcony w pomieszczenia mieszkalne, warto przewidzieć rozmieszczenie okien wcześniej. Późniejsza adaptacja będzie łatwiejsza, jeśli konstrukcja dachu, rozstaw krokwi oraz układ instalacji nie zablokują możliwości wykonania odpowiednich przeszkleń.

Nie oznacza to, że wszystkie okna trzeba koniecznie zamontować już podczas budowy domu. Warto jednak ustalić ich przyszłe położenie, aby nie projektować w tym miejscu przewodów, elementów wentylacji lub innych przeszkód.

W klasycznym domu z poddaszem użytkowym okna dachowe doświetlają sypialnie, pokoje dziecięce, gabinet, łazienkę lub strefę wypoczynkową. Kategorię okna warto dopasować przede wszystkim do układu skosów, wysokości ścianki kolankowej i funkcji konkretnej części wnętrza.

Okna obrotowe jako punkt wyjścia

Okna obrotowe mają zawias umieszczony w połowie wysokości skrzydła. Można je traktować jako podstawowe rozwiązanie do pomieszczeń, w których okno będzie dostępne z poziomu podłogi i nie musi tworzyć szczególnie szerokiego otwarcia na zewnątrz.

Okna uchylno-obrotowe mają dwa niezależne sposoby otwierania. Funkcja uchylna pozwala szerzej otworzyć skrzydło i podejść bliżej do krawędzi okna, natomiast obrotowa ułatwia pielęgnację szyby. Taką kategorię warto rozważyć w salonie, sypialni lub pokoju, w którym okno ma zapewniać nie tylko światło, ale również kontakt z otoczeniem.

Okna o podwyższonej osi obrotu przy długim przeszkleniu

Jeżeli projekt przewiduje wyższe okno, podwyższona oś obrotu pozostawia więcej wolnej przestrzeni przy otwartym skrzydle. Rozwiązanie warto rozważyć w pomieszczeniach, w których użytkownik ma swobodnie podejść do okna i korzystać z widoku.

Okna kolankowe, gdy ściana ogranicza widok

Wysoka ścianka kolankowa pozwala łatwiej ustawić meble, ale może ograniczyć widok przez standardowe okno dachowe. Okno kolankowe montuje się w pionowej ścianie pod oknem w połaci. Takie połączenie wydłuża przeszklenie w dół, wpuszcza więcej światła i umożliwia obserwowanie otoczenia także w pozycji siedzącej.

Okno balkonowe po otwarciu tworzy balkon w połaci. Okno tarasowe łączy natomiast element skośny z pionowym i umożliwia wyjście na istniejący taras lub balkon. Nie są to zamienne rozwiązania.

Okno balkonowe warto rozważyć, gdy projekt nie przewiduje klasycznego balkonu, ale inwestor chce mocniej otworzyć poddasze na zewnątrz. Okno tarasowe ma sens wtedy, gdy przy ścianie kolankowej znajduje się zaprojektowana przestrzeń zewnętrzna. Obydwa rozwiązania wymagają uwzględnienia w konstrukcji domu, dlatego nie należy odkładać decyzji do etapu wykończenia poddasza.

Antresola łączy zwykle dwa poziomy wnętrza i tworzy wysoką przestrzeń wymagającą równomiernego doświetlenia. Jedno okno zamontowane wysoko może rozjaśnić górną część pomieszczenia, ale nie zawsze zapewni dobre warunki w strefie znajdującej się pod antresolą.

W takim domu warto rozważyć:

• pionowe zespolenia okien,
• kilka okien rozmieszczonych na różnych wysokościach,
• okna do zespoleń nieotwierane pod oknami otwieranymi,
• okna z naświetlem dolnym,
• sterowanie elektryczne przy przeszkleniach poza zasięgiem ręki.

Dobrze zaplanowane zespolenie może łączyć trzy funkcje: doświetlenie dolnej strefy, widok z poziomu antresoli oraz możliwość wietrzenia przez wybrane skrzydła. Nie każde okno w zestawie musi być otwierane.

Do płaskiej części dachu stosuje się osobną kategorię produktów. Klasyczne okna przeznaczone do połaci skośnej nie powinny być automatycznie przenoszone do projektu dachu płaskiego.

W zależności od funkcji pomieszczenia można wybrać:

• okno nieotwierane, jeśli najważniejsze jest doprowadzenie światła,
• okno otwierane, jeżeli potrzebna jest również możliwość wietrzenia,
• okno sterowane elektrycznie, gdy dostęp do niego jest utrudniony,
• okno przystosowane do chodzenia po nim, jeśli dach jest użytkowany jako taras.

W ofercie FAKRO okna do dachów płaskich stanowią odrębną grupę obejmującą między innymi wersje nieotwierane - okno stałe, ręcznie lub elektrycznie otwierane oraz konstrukcje przystosowane do obciążenia powierzchni.

Projekt gotowy może przewidywać jedno okno dachowe, ponieważ taka powierzchnia wystarcza do spełnienia podstawowych wymagań. Nie oznacza to jednak, że pojedyncze okno będzie najlepszym rozwiązaniem dla układu mebli, głębokości pomieszczenia i sposobu jego użytkowania.

Zgodnie z § 57 rozporządzenia w sprawie Warunków Technicznych w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczony w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8. Jest to wymaganie minimalne, a nie zalecenie określające optymalny rozkład światła w każdym wnętrzu.

Dwa okna mogą być lepszym rozwiązaniem niż jedno, gdy:

• pomieszczenie jest szerokie lub głębokie,
• światło powinno docierać do dwóch różnych stref,
• jedno okno znajdowałoby się nad łóżkiem, schodami albo wysokim meblem,
• salon jest otwarty do kalenicy,
• użytkownik chce zachować możliwość późniejszego podziału dużego pokoju,
• planowana jest adaptacja dodatkowej części poddasza.

Nie chodzi o mechaniczne zwiększanie liczby okien w każdym pomieszczeniu. Zmianę należy ocenić razem z projektantem, ponieważ wpływa ona na konstrukcję dachu, rozmieszczenie krokwi, wygląd połaci oraz koszt osłon i wykończenia wnęk.

Pierwszym błędem jest wybór okna wyłącznie na podstawie symbolu wpisanego w projekcie gotowym. Projekt trzeba dopasować do działki, sposobu użytkowania wnętrz i potrzeb przyszłych mieszkańców.

Drugim jest stosowanie takiego samego układu w każdym rodzaju budynku. Okno odpowiednie do niewielkiej sypialni nie musi dobrze działać w wysokim salonie, na antresoli czy pod dachem płaskim.

Problemy pojawiają się również wtedy, gdy:

• okno zostaje zamontowane za wysoko do ręcznej obsługi,
• ścianka kolankowa zasłania widok,
• pojedyncze okno oświetla tylko jedną część dużego pomieszczenia,
• instalację elektryczną planuje się dopiero po wykończeniu połaci,
• okno w dachu nad nieużytkowym strychem ma rzekomo doświetlać parter,
• nie przewidziano osłon do dużych zespoleń,
• przyszła adaptacja poddasza nie została uwzględniona w konstrukcji dachu.

Typ domu nie wskazuje jednego obowiązkowego rodzaju okna, ale pozwala zawęzić wybór. W nowoczesnej stodole i domu z antresolą warto rozważyć zespolenia, elementy nieotwierane i sterowanie elektryczne. W domu parterowym najpierw ustal, czy pomieszczenia są otwarte do połaci, czy oddziela je nieużytkowy strych. Na poddaszu użytkowym wybór może obejmować okna obrotowe, uchylno-obrotowe, kolankowe, balkonowe lub tarasowe, zależnie od wysokości ścian i oczekiwanej funkcji przeszklenia. Dach płaski wymaga natomiast produktów przeznaczonych właśnie do takiej konstrukcji.

Nie traktuj jednego okna wpisanego do projektu jako jedynego możliwego rozwiązania. Jeżeli pomieszczenie jest duże, wysokie albo ma kilka stref użytkowych, warto wspólnie z projektantem sprawdzić, czy dwa odpowiednio rozmieszczone okna nie zapewnią lepszych warunków niż wariant oparty wyłącznie na wymaganym minimum.